Smaaksturing
Smaaksturing, ontwikkeld in de universiteitsstad Leuven, is een kerncomponent van het eveneens Leuvense hyper‑personalisatiemodel HP‑TNT (Hyper‑Personalisation – Taste & Nutrition & Texture). Dit model vormt een geïntegreerde aanpak die smaak, voedingswaarde en textuur nauwkeurig afstemt op patiënten met een verstoorde voedingsinname door onder meer sensorische dysfuncties. Zulke verstoringen ontstaan vaak als gevolg van ziekte, chirurgische ingrepen of behandelingen zoals chemotherapie, en ondermijnen de basisvoorwaarde voor herstel: voldoende en veilige voedingsinname. Wanneer smaak, geur of mondgewaarwording veranderen, ontstaat veelal een vorm van klinische nevenschade die veel verder reikt dan hetbord. Patiënten verliezen eetlust, vermijden voedsel of ervaren eten als onaangenaam. Wat op het eerste gezicht banaal lijkt, kan uitgroeien tot een cascade van klinische problemen — een vlinderslag die eindigt in een storm.
De gevolgen zijn ingrijpend. Verminderde inname leidt snel tot ziektegerelateerde ondervoeding, met een verhoogd risico op complicaties, functionele achteruitgang, langere ziekenhuisopnames en zelfs hogere mortaliteit. De impact beperkt zich bovendien niet tot de individuele patiënt: ondervoeding verhoogt de zorglast, vertraagt revalidatieprocessen en genereert aanzienlijke maatschappelijke kosten. In die context wordt duidelijk waarom smaaksturing meer is dan culinaire verfijning. Het is een doelgerichte, wetenschappelijk onderbouwde interventie die inspeelt op de sensorische noden van kwetsbare patiënten en zo de negatieve spiraal van ondervoeding doorbreekt. Door smaak, textuur en nutritie strategisch te moduleren,wordt voeding opnieuw toegankelijk, aantrekkelijk en veilig — en dus opnieuw een hefboom voor herstel.
Smaaksturing staat niet op zichzelf. Het past binnen een bredere, structurele verschuiving in de zorg: weg van het klassieke grootkeukenmodel en richting gepersonaliseerde, multidisciplinaire en behoefte‑gestuurde voedingszorg. In dit evoluerende landschap vormt smaaksturing een essentieel onderdeel van een geïntegreerd culi‑clinisch kader waarin culinaire expertise en klinische wetenschap elkaar versterken. Het brengt chefs, diëtisten, clinici, logopedisten en zorgteams samen rond één gedeelde doelstelling: voeding opnieuw positioneren als een actief therapeutisch instrument.
Deze geïntegreerde benadering geeft voeding opnieuw betekenis voor herstel, comfort en waardigheid. Ze erkent dat eten niet alleen een fysiologische nood is, maar ook een bron van identiteit, autonomie en levenskwaliteit. Voor patiënten met een verstoorde voedingsinname opent smaaksturing de deur naar een systemische en patiënt/cliëntgerichte voedingszorg. Het HP‑TNT‑model biedt daarbij een wetenschappelijk en praktisch kader dat hyper‑personalisatie mogelijk maakt: niet langer één maaltijd voor iedereen, maar een afgestemde, sensorisch doordachte interventie die vertrekt vanuit de noden van de individuele patiënt.
Zo groeit een nieuwe standaard van voedingszorg — een die niet langer louter voedt, maar ondersteunt, herstelt en waardigheid teruggeeft. Het is precies deze richting waarin de voedingszorg zich tegen 2030 moet ontwikkelen: een voedingszorg die wetenschappelijk onderbouwd, sensorisch intelligent, multidisciplinair gedragen en diep patiënt/cliëntgericht is. Smaaksturing vormt daarin geen detail, maar een strategische sleutel.
.